بافت فرهنگی و سنتهای محلی در ایران همواره بستری غنی برای شکلگیری فعالیتهای جمعی و سرگرمیهای بومی بودهاند. بازی "مارک" (mārk) که به عنوان یک بازی ورق اختصاصی در جغرافیای دزفول شناخته میشود، نمونهای برجسته از این تداوم فرهنگی است.
تبارشناسی و بستر جغرافیایی
دزفول با ساختار مستحکم اجتماعی، توانسته است عناصر فرهنگی خود را محافظت کند. بازی مارک محصول چنین محیطی است که در آن بازیهای ورق به عنوان ابزاری برای تحکیم پیوندهای خانوادگی در شبنشینیها (شو-نشینی) مورد استفاده قرار میگیرند.
ساختار فنی و قوانین بازی
مارک با حضور چهار بازیکن در قالب دو تیم انجام میشود. تفاوت کلیدی آن در مرحله "خواندن" (Bidding) با تنها ۴ برگ اول است:
| مرحله | شرح |
|---|---|
| توزیع اولیه | توزیع ۴ برگ به هر نفر |
| خواندن | تعهد امتیاز بر اساس ۴ برگ اولیه |
| توزیع ثانویه | دریافت ۸ برگ باقیمانده و تکمیل دست |
| کف ۴ ورق باقیمانده | ۴ ورق باقیمانده برای شخص تعهد (حاکم) |
نظام امتیازدهی (۱۶۵ امتیازی)
مجموع کل امتیازات ۱۶۵ است که از تکها، دهها، پنجها و بردن دستها حاصل میشود:
- تک (آس): ۱۰ امتیاز
- ده (۱۰ لو): ۱۰ امتیاز
- پنج (۵ لو): ۵ امتیاز
- بردن هر دست: ۵ امتیاز
قوانین اختصاصی کعبه و شلم
کعبه: اگر حاکم تعهد کند و حتی یک دست هم نگیرد،165 امتیاز کامل به حریف داده میشود حاکم تحقیر شده و تا مدتی نا معلوم مارک بازی نمیکند!!
شلم: اگر حاکم تمام دستها را بگیرد و حریف صفر باشد، امتیاز ۲ برابر (۳۳۰) برای حاکم ثبت میشود.